Obrona Caro-Kann

Struktura Caro-Kann i to, co przygotowuje ...c6

Obrona Caro-Kann zaczyna się od 1.e4 c6. Pion c6 przygotowuje ...d5, więc czarne atakują e4 pionem, który jest już chroniony. Jeśli białe wymienią na d5, czarne odbijają pionem i zachowują swoją część centrum.

To, co wyróżnia obronę Caro-Kann, najlepiej widać w porównaniu z obroną francuską. Oba debiuty przygotowują ...d5 przeciw 1.e4. Obrona francuska najpierw gra ...e6 i zamyka gońca c8 za własnym pionem. Caro-Kann zostawia przekątną gońca otwartą, więc czarne mogą go rozwinąć, zanim zagrają ...e6. Ceną jest tempo: jeśli czarne zagrają później ...c5, pion c zużyje na dojście tam dwa ruchy.

W partiach na Lichess białe odpowiadają na 1...c6 ruchem 2.d4 w około dwóch partiach na pięć i ruchem 2.Nf3 w około trzech na dziesięć. Po 2.d4 d5 wariant zaawansowany, 3.e5, pojawia się w prawie połowie partii, 3.exd5 w ponad jednej czwartej, a 3.Nc3 w mniej więcej jednej na pięć.

Chessmate uczy tego debiutu z obu stron. Kurs dla czarnych odpowiada na wariant zaawansowany ruchem 3...c5, a na wariant główny ruchem 4...Nf6, i obejmuje też wariant wymienny, atak Panowa oraz kilka bocznych wariantów. Kurs dla białych gra wariant zaawansowany i na typowe 3...Bf5 odpowiada wariantem Tala, 4.h4.

Kiedy wybrać obronę Caro-Kann

Czarnymi obrona Caro-Kann pasuje do kogoś, kto chce zdrowej struktury pionów przeciw 1.e4 i jest gotów oddać za nią białym trochę przestrzeni. Pozycja czarnych ma niewiele wczesnych słabości, ale wymaga cierpliwości, bo przez pierwsze kilkanaście ruchów to białe zwykle mają aktywniejsze figury. Jeśli czarnymi szukasz niezrównoważonych pozycji i wczesnych szans na wygraną, Caro-Kann wyda ci się powolna.

Kurs Chessmate wybiera najbardziej aktywną opcję w głównych rozgałęzieniach. W wariancie zaawansowanym od razu uderza w d4 ruchem 3...c5, zamiast najpierw rozwijać gońca. W wariancie głównym przyjmuje zdwojone piony na linii f po 4...Nf6 5.Nxf6+ exf6 w zamian za szybki rozwój i otwartą linię e. Wybierz te warianty, jeśli dobrze się czujesz, oddając coś w strukturze w zamian za aktywne figury.

Białymi kurs zdobywa przestrzeń ruchem 3.e5, a potem atakuje gońca f5 pionem h. Pasuje do kogoś, kto lubi wcześnie pchać piony skrzydła królewskiego i akceptuje nieco bardziej odsłoniętego króla w zamian za tempa zyskane na gońcu.

Wariant zaawansowany z 3...c5

Po 3.e5 większość graczy czarnymi rozwija gońca ruchem 3...Bf5, w około dwóch partiach na trzy na Lichess. Kurs dla czarnych gra 3...c5, który pojawia się w mniej więcej jednej czwartej partii i daje czarnym nieco lepszy wynik. Pion atakuje d4, zanim białe zdążą go wesprzeć ruchami c3 i Nf3, a goniec c8 nadal może później wyjść na g4.

W spokojnym wariancie głównym, 4.Nf3 Bg4 5.c3 e6 6.Be2 Nc6 7.O-O cxd4 8.cxd4 Nge7 9.Nc3 Nf5, czarne kierują wszystko na d4. Skoczki z c6 i f5 razem atakują tego piona, a goniec g4 może się wymienić na broniącego go skoczka f3.

Na zbicie piona 4.dxc5 kurs ma dwie odpowiedzi. Po 4...e6 5.c4 Bxc5 6.cxd5 exd5 czarne mają izolowany pion d, ale szybki rozwój. Po 5.Be3 kurs gra 5...Nd7 6.Bb5 Qa5+, a gdy tylko goniec z b5 zbije na d7, 9...Bxc5 odzyskuje piona.

4.c3 to najczęstsza odpowiedź białych w partiach na Lichess, ponad połowa z nich, a kurs jej nie obejmuje. Zwykła odpowiedź czarnych prowadzi do transpozycji: po 4...Nc6 5.Nf3 Bg4 6.Be2 e6 7.O-O cxd4 8.cxd4 Nge7 powstaje ta sama pozycja co w spokojnym wariancie głównym kursu. 6.Be2 jest tam najczęstszym szóstym ruchem białych i pojawia się w około dwóch partiach na pięć.

Wariant główny z 4...Nf6

Po 3.Nc3 dxe4 4.Nxe4 najczęstszym ruchem jest wariant klasyczny, 4...Bf5, a kurs dla czarnych wybiera 4...Nf6, który od razu proponuje wymianę skoczków. Większość graczy białymi przyjmuje ją ruchem 5.Nxf6+, a kurs odbija 5...exf6, czyli gra wariant Tartakowera. 3.Nd2 prowadzi do tej samej pozycji po 4.Nxe4 Nf6 5.Nxf6+ exf6. Piony czarnych na skrzydle królewskim są zdwojone, a białe mają zdrową przewagę czterech pionów na trzy na skrzydle hetmańskim. W zamian figury czarnych szybko wchodzą do gry, linia e jest otwarta dla wieży, a pion f6 trzyma figury białych z dala od e5 i g5.

Przykładowy wariant pokazuje plan: 6.c3 Bd6 7.Bd3 O-O 8.Qc2 Re8+ 9.Ne2 h5. Hetman i goniec białych celują w h7, więc skoczek czarnych wędruje przez 11...Nd7 i 12...Nf8 na pole, z którego chroni h7. Pion h idzie aż na h4, żeby zdobyć przestrzeń i nie wpuścić skoczka białych na g3. Kurs pokazuje to samo przegrupowanie niezależnie od tego, czy białe robią krótką roszadę ruchem 10.O-O, czy długą ruchem 11.O-O-O.

Najczęstszym szóstym ruchem białych w partiach na Lichess jest 6.Nf3, grany w mniej więcej połowie z nich, a kurs go nie obejmuje. Zwykła odpowiedź czarnych, 6...Bd6, a potem roszada i ...Re8, prowadzi do tego samego ustawienia. Po 6.Bc4, do którego kurs dochodzi przez 3.Nd2, białe szachują ruchem 7.Qe2+ i wymieniają hetmany. Bez hetmanów czarny król stoi bezpiecznie na e7, a 9...Be6 rzuca wyzwanie gońcowi białych.

Jeśli białe unikną wymiany ruchem 5.Ng3, kurs gra 5...h5. Groźbą jest ...h4, które znów przegoniłoby skoczka, dlatego w około połowie partii na Lichess białe odpowiadają 6.h4, a 6...Bg4 rozwija gońca na pole, którego białe nie mogą już zaatakować ruchem h3.

Wariant wymienny i atak Panowa

Po 3.exd5 cxd5 białe mają półotwartą linię e, a czarne półotwartą linię c. Kurs obejmuje 4.Bd3, spokojny wariant wymienny, oraz 4.c4, czyli atak Panowa.

Przeciw 4.Bd3 ruchy 4...Nc6 5.c3 Qc7 nie pozwalają białemu gońcowi z c1 dojść na f4, a 6.Ne2 Bg4 rozwija gońca z naciskiem na e2. Jeśli białe zaatakują gońca ruchem 7.f3, czarne cofają się 7...Bd7 i uderzają w centrum ruchem 8...e5. Jeśli białe mimo to zagrają 7.Bf4, po 7...Qxf4 8.Nxf4 Bxd1 9.Kxd1 każda ze stron oddaje hetmana i gońca. Gdy skoczek z e2 odbija na f4, przestaje osłaniać hetmana białych przed gońcem g4. Białe straciły prawo do roszady.

Najczęstszym czwartym ruchem białych w partiach na Lichess jest 4.Nf3, w około trzech partiach na dziesięć, a kurs go nie obejmuje. Kolejność 2.Nf3 d5 3.exd5 cxd5 4.d4 prowadzi do tej samej pozycji. Najczęstsze odpowiedzi czarnych, 4...Nc6 i 4...Bg4, rozwijają te same figury co w wariantach kursu przeciw 4.Bd3.

Atak Panowa, 4.c4, uderza w d5 i prowadzi do pozycji, w których jedna ze stron zostaje z izolowanym pionem d. Kurs odpowiada 4...Nf6 5.Nc3 g6, co jest rzadszym wyborem niż 5...e6 lub 5...Nc6, i pozwala białym przez kilka ruchów utrzymać piona na d5. Po 6.cxd5 Bg7 czarne robią roszadę, prowadzą skoczka hetmańskiego przez ...Nbd7 i ...Nb6 i odzyskują piona ruchem 10...Nbxd5. Białym zostaje izolowany pion d, a czarny skoczek na d5 blokuje pole przed nim. Przeciw 6.Qb3 kurs idzie tą samą drogą i znów odzyskuje piona ruchem 10...Nbxd5.

Boczne warianty w drugim i trzecim ruchu

Wariant Fantasy, 3.f3, wspiera e4 pionem. Kurs odpowiada rzadkim 3...Qb6, które naciska na d4 i b2. Po 4.Nc3, najczęstszej odpowiedzi białych, 4...dxe4 5.fxe4 e5 znów atakuje centrum, a hetmany schodzą z szachownicy po 7.Qxd4 Qxd4. Jeśli białe rozwiną się ruchem 4.Nh3, po 4...Bxh3 5.gxh3 białe mają zdwojone piony h.

2.c4 prowadzi do przyspieszonego ataku Panowa. Po 2...d5 3.exd5 cxd5 4.cxd5 Nf6 czarne odzyskują piona d5 skoczkiem. 5.Nc3 Nxd5 bierze go od razu. Przeciw 5.Bb5+ i 5.Qa4+ kurs zasłania się 5...Nbd7, wystawia gońca w fianchetto i zbiera piona kilka ruchów później.

Atak dwóch skoczków zaczyna się od 2.Nf3 d5 3.Nc3. Po 3...dxe4 4.Nxe4 Nf6 kurs obejmuje 5.Qe2, a 5...Nxe4 6.Qxe4 Nd7 prowadzi do wariantu, w którym czarne zyskują tempa na hetmanie i gońcu białych ruchami ...Nf6, ...b5 i ...a5. Przeciw 5.Nxf6+, najczęstszemu piątemu ruchowi, 5...exf6 daje czarnym te same zdwojone piony na linii f co w wariancie Tartakowera, choć kurs nie obejmuje tego wariantu. Po 2.Nf3 d5 3.e5, również spoza kursu, czarne zwykle najpierw rozwijają gońca ruchem 3...Bg4 lub 3...Bf5.

Wariant Tala białymi

4.h4 pojawia się tylko w około jednej partii na czternaście na Lichess po 3...Bf5, a białe zdobywają z nim 55% punktów. Pion grozi ruchem h5, a później g4, które wypchnęłyby gońca z jego dobrej przekątnej, więc czarne muszą od razu zdecydować, jak zrobić mu miejsce.

4...h5, najczęstsza odpowiedź, zatrzymuje piona h, ale oddaje kontrolę nad g5. Kurs wymienia gońce ruchami 5.Bd3 Bxd3 6.Qxd3, a po 6...e6 7.Bg5 goniec białych staje na g5, polu, którego czarny pion h nie może już kontrolować. W przykładowym wariancie czarne robią długą roszadę, a białe zamieniają piony skrzydła hetmańskiego w atakujących ruchami 11.c4, 15.c5 i 17.b4. Przeciw ustawieniom z ...Qb6 białe grają c4 i stawiają wieżę na linii c. Jeśli czarny skoczek za wcześnie pójdzie na g6, 14.e6 uderza w f7, gdy czarny król wciąż stoi w centrum.

4...h6 zwalnia pole h7 dla gońca, a kurs odpowiada 5.g4. Po 5...Be4 6.f3 Bh7 białe pchają 7.e6 i oddają piona e, żeby otworzyć linie przy czarnym królu, a po 8.exf7+ Kxf7 król zostaje wyciągnięty do przodu. Po 5...Bd7 białe zdobywają przestrzeń na skrzydle królewskim ruchami 6.h5 i 7.f4.

Bezpośredni odwrót 5...Bh7 to najczęstsza odpowiedź czarnych na 5.g4 w partiach na Lichess, a kurs go nie obejmuje. Ten sam pomysł działa ruch wcześniej: 6.e6 jest tam najczęstszą odpowiedzią białych, a białe zdobywają po nim około 68% punktów.

Przeciw 3...c5 kurs gra 4.Nf3 zamiast popularniejszego 4.c3 i obejmuje trzy główne odpowiedzi czarnych. Po 4...Nc6 lub 4...Bg4 białe biją 5.dxc5 i próbują utrzymać dodatkowego piona ruchami Be3 i Bd4 albo b4. Po 4...cxd4 5.Qxd4 Nc6 6.Qf4 hetman pozostaje aktywny na skrzydle królewskim, a gra robi się ostra.

Typowe błędy obu stron

Najdroższy błąd czarnych pojawia się w wariancie Tala. Mniej więcej co piąty gracz czarnymi odpowiada na 4.h4 ruchem 4...e6, naturalnym ruchem rozwijającym, który zostawia pole h7 zablokowane własnym pionem. 5.g4 atakuje gońca, a po 5...Be4 6.f3 nie ma on już pól: f5 kontroluje pion g4, d3 pion c2, a 6...Bg6 napotyka 7.h5, bo h7 nadal jest zablokowane. Czarne zwykle muszą oddać gońca za jednego piona, a białe zdobywają 69% punktów po 4...e6. Jeśli trenujesz kurs dla białych, naucz się 5.g4 na pamięć, a jeśli grasz czarnymi 3...Bf5, odpowiadaj na 4.h4 ruchem 4...h5 lub 4...h6.

Drugi błąd czarnych kończy się matem duszonym. W ataku dwóch skoczków 5.Qe2 stawia hetmana za skoczkiem e4 na linii e. Około jeden na dwudziestu pięciu graczy czarnymi odpowiada 5...Nbd7 i pada 6.Nd6#: skacząc, skoczek otwiera linię e, więc pion e7 jest związany i nie może go zbić, a własne figury czarnych blokują wszystkie pola ucieczki. Ten sam mat pojawia się w głównej kolejności ruchów po 4...Nd7 5.Qe2 Ngf6 6.Nd6#. Kursowe 5...Nxe4 wymienia skoczka, zanim zdąży on dojść na d6.

Po stronie białych kurs dla czarnych zawiera wariant, który karze rutynową roszadę w ataku dwóch skoczków. Po 9.Ne5 b5 10.Bb3 Qc7 11.d4 a5 czarne grożą ...a4, a główny wariant kursu odpowiada 12.a4, co zatrzymuje piona i zwalnia a2 dla gońca. Jeśli białe najpierw zrobią roszadę ruchem 12.O-O, 12...a4 łapie gońca: pion a2 blokuje mu odwrót, pion b5 kontroluje c4, a piony c6 i e6 kontrolują d5. Białe tracą gońca najwyżej za jednego piona.

Od czego zacząć trening

Czarnymi zacznij kurs obrony Caro-Kann czarnymi od wariantu zaawansowanego, bo 3.e5 jest najczęstszym trzecim ruchem białych. Naucz się spokojnego wariantu głównego z 9...Nf5 i obu odpowiedzi na 4.dxc5 i pamiętaj, że 4.c3 Nc6 5.Nf3 Bg4 zwykle wraca do spokojnego wariantu. Wariant wymienny i atak Panowa są następne, bo 3.exd5 jest drugim co do częstości trzecim ruchem białych. Potem przerób przykładowy wariant Tartakowera, jego wersję z długą roszadą i 5.Ng3 h5. Wariant Fantasy, przyspieszony atak Panowa i atak dwóch skoczków zostaw na koniec, ale wcześnie naucz się 5...Nxe4 przeciw 5.Qe2, żeby nigdy nie dostać mata duszonego.

Białymi zacznij kurs obrony Caro-Kann białymi od przykładowego wariantu z 4...h5, a potem przejdź do ustawień z ...Qb6 i przełomu 14.e6. Następnie dodaj warianty z 4...h6, razem z 6.e6 przeciw bezpośredniemu odwrotowi 5...Bh7, i doprowadź 5.g4 przeciw 4...e6 do automatyzmu. Na koniec przerób warianty przeciw 3...c5 po 4.Nf3.