Notacja algebraiczna
Termin angielski: Algebraic notationNotacja algebraiczna zapisuje ruchy za pomocą liter figur, nazw pól oraz znaków oznaczających bicie, szacha i ruchy specjalne.
Partie cyfrowe i pliki PGN zwykle używają standardowej notacji algebraicznej (SAN) z angielskimi literami K, Q, R, B i N. Polskie książki lub formularze partii mogą używać polskich inicjałów; przykłady na tej stronie stosują międzynarodowy format PGN.
Pola i litery figur
System linii i rzędów nadaje każdemu polu stałą nazwę. Od strony białych linie biegną od a do h, a rzędy od 1 do 8. Zapis ruchu łączy tę współrzędną z figurą, która na niej staje.
W PGN figury używają poniższych angielskich inicjałów. Skoczek otrzymuje N, ponieważ K oznacza już króla. Ruch piona nie zawiera litery figury: e4 znaczy po prostu, że pion idzie na e4.
| Figura | Litera PGN | Przykład |
|---|---|---|
| Król | K | Ke2 |
| Hetman | Q | Qh5 |
| Wieża | R | Re1 |
| Goniec | B | Bc4 |
| Skoczek | N | Nf3 |
| Pion | Brak litery | e4 |
Jak zapisać ruch
Zwykły ruch figury zaczyna się od jej litery i kończy polem docelowym. Ruch piona pomija pierwszą część. Znaki bicia, szacha albo mata dodaje się tylko wtedy, gdy mają zastosowanie.
e4- Pion idzie na e4.
Nf3- Skoczek idzie na f3.
Bc4- Goniec idzie na c4.
Rae1- Wieża z linii a idzie na e1.
Bicie, szach i mat
Litera x oznacza bicie. Gdy bije pion, zapis podaje także jego linię początkową: exd5 oznacza, że pion z linii e bije na d5. Znak plus oznacza szacha, a kratka mata.
Nxe5- Skoczek bije na e5.
exd5- Pion z linii e bije na d5.
Bxf7+- Goniec bije na f7 i daje szacha.
Qh7#- Hetman idzie na h7 i daje mata.
Gdy mogą ruszyć się dwie takie same figury
Pole docelowe nie zawsze wystarcza do wskazania figury. Jeśli dwie takie same figury mogą prawidłowo dotrzeć na to samo pole, SAN dodaje najpierw linię początkową. Jeśli niejednoznaczność pozostaje, dodaje rząd, a nawet całe pole początkowe.
Liczą się wyłącznie prawidłowe ruchy. Związana figura nie tworzy niejednoznaczności, jeśli zgodnie ze sposobem ruchu mogłaby dotrzeć na pole, lecz ze względu na związanie nie może wykonać prawidłowego ruchu.
Przesuń jednego ze skoczków na f3. Notacja pokaże, którego wybrano.
Przesuń jednego ze skoczków na f3. Notacja pokaże, którego wybrano.
Nef3- Skoczek z linii e idzie na f3.
R1e2- Wieża z pierwszego rzędu idzie na e2.
Nc3e2- Gdy potrzebne są linia i rząd, skoczek z c3 idzie na e2.
Roszada, promocja i bicie w przelocie
Ruchy specjalne mają własny zapis. PGN zapisuje roszadę wielką literą O, promocję znakiem równości i literą nowej figury, a bicie w przelocie tak samo jak inne bicie pionem.
Na ręcznie pisanym formularzu można spotkać także 0-0, 0-0-0, d8Q albo dopisek e.p. Te formy pojawiają się w dodatku FIDE; eksportowany PGN używa O-O, O-O-O i d8=Q bez dopisku e.p.
O-O- Krótka roszada.
O-O-O- Długa roszada.
e8=Q- Pion e dociera na e8 i zostaje promowany na hetmana.
exf8=N+- Pion e bije na f8, zostaje promowany na skoczka i daje szacha.
exd6- Bicie w przelocie pionem e może być tak zapisane w PGN.
Numery ruchów i wyniki
Numer posunięcia obejmuje ruch białych i ruch czarnych. Gdy fragment zaczyna się od ruchu czarnych, trzy kropki wskazują pominięcie ruchu białych. Pełny zapis PGN kończy się wynikiem.
1. e4 e5- Białe grają e4, a czarne odpowiadają e5.
1... e5- Fragment zaczyna się od pierwszego ruchu czarnych.
1-0- Białe wygrały.
0-1- Czarne wygrały.
1/2-1/2- Partia zakończyła się remisem.
*- Wynik jest nieznany albo partia nadal trwa.
Odczytywanie pełnej sekwencji ruchów
Pierwsza linia zawiera ruchy debiutowe partii hiszpańskiej: ruchy pionów, skoczków i gońców, a potem krótką roszadę. Druga to pełna partia kończąca się matem w drugim ruchu.
Pozycja początkowa · Pozycja 0/10
SAN, PGN i FEN nie oznaczają tego samego
SAN opisuje prawidłowy ruch w bieżącej pozycji. PGN zapisuje partię z ruchami w SAN oraz, w razie potrzeby, nazwiskami graczy, komentarzami i wariantami. FEN opisuje jedną pozycję, a nie sekwencję ruchów, która do niej doprowadziła.